Paylaş Büyüsün

Bilişsel Değerlendirme

6-11 Yaş, 12-14 Yaş

WISC-IV 6-16 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlerin genel bilişsel becerilerini ölçmek üzere güvenirliği ve geçerliliği kanıtlanmış, standardizasyon çalışması tamamlanmış olarak bugün ülkemizde en yaygın şekilde kullanılan zeka ölçüm testidir. 4 farklı alt alandan ve toplamda 15 alttestten oluşmaktadır. Bu farklı alanlardaki alttestlerin uygulanması ile elde edilen sonuçlar bireyin öğrenme becerileri ile biriktirdiği sözel bilgi dağarcığı ve sosyal durumlara ilişkin problem çözme becerilerinin yanısıra önceden öğrenmeye daha az dayalı olarak, görece yeni karşılaşılan bir problemi çözme ve sözel olmayan işlemleme yetileri hakkında derinlemesine bilgi verir. Aynı zamanda zihinsel bir görev üzerinde çalışırken dikkatini sürdürerek işlem yapma becerileri ile üstlendiği görev boyunca hızı kullanabilme yetileri hakkında da bilgi verir.  

CAS ise zekanın bir başka teori üzerinden farklı bir şekilde kavramsallaştırılması ile geliştirilmiş, bireyin öğrenilmiş bilgi düzeyinden çok bilgi işlemleme süreci ve öğrenme becerileri hakkında detaylı bilgi verebilen başka bir zeka testidir. 5-17 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlere uygulanan ve toplamda 12 alttest ile 4 farklı bilgi işlemleme becerisi hakkında detaylı bilgi veren bir test olarak CAS ülkemizde giderek daha yaygın bir uygulama alanı bulan bir zeka testi olarak öne çıkar.

Her iki test de çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında uzman kişiler tarafından uygulandığında, bireyin öğrenme, dikkati sürdürme ve diğer bilgi işlemleme alanında yaşadığı zorluklara ilişkin zayıf olduğu alanları tespit edip gerekli destek alanlarını belirlemenin dışında yaşıtlarına kıyasla güçlü olduğu bilişsel beceri alanlarını da tespit etmek için de kullanılır. Bu sebeple her iki test de dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, öğrenme güçlükleri, gelişimsel gerilikleri olduğundan şüphe edilen ya da üstün zekalı olduğu düşünülen bireyler için uygulandığında tedavi ya da eğitim süreci için kritik öneme sahip öneriler sunabilir.

Bilişsel ya da psikolojik değerlendirme süreçleri doğaları gereği değerlendirilen kişiler için bir takım kaygıları tetikleyici nitelikte süreçler olabilir. Bu sebeple değerlendirme sonucunun bireyin gerçek becerilerini yansıtan güvenilir ve temsil gücü yüksek sonuçlar vermesi için değerlendirme öncesinde uygulayıcı ile katılımcı arasında iyi bir işbirliğinin oluşması için ayrılacak zaman ön koşuldur. Bu sırada dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli nokta da, katılımcının becerilerini en iyi şekilde ortaya çıkarmasına engel olmayacak bir şekilde değerlendirilmeye alınmasıdır. Örneğin, katılımcının aç, uykusuz, ya da çok yorgun olmadığı bir saat dilimi belirlemek önemlidir. Benzer şekilde,  çocuk ya da ergenin depresif duygulanım ya da kaygı durumunun yüksek olduğu zorlayıcı bir döneminde bu tür bir bilişsel değerlendirmeyi uygulamayı duygu durumunun bilişsel becerilerini bu denli etkilemeyeceği ileriki bir zamana erteleme kararı almak, çıkacak sonuçların güvenilirliğini sınırlamaması açısından daha yerinde olacaktır. Bunların dışında, uygulamayı yapan uzmanın bir diğer sorumluluğu da, sonuçların bireyin gerçek potansiyelini yansıtacağından şüphe etmeyecek şekilde uygulama yeri ve zamanına ilişkin gerekli çevresel düzenlemeleri (dikkat dağıtıcı unsurların azaltıldığı sessiz  ve yalın bir çalışma düzeni kurmak gibi) yapmaktır.